تاریخ انتشار خبر: 18 شهریور 1400 | 16:42:34
کد خبر : 10794
یادداشتی از سیدمجیدحسینی نژاد:

نگاهی دیگر به استان خوزستان

به گزارش خبرگزاری زاگرس نشینان؛سیدمجیدحسینی نژاد فرماندار سابق رامشیر در یادداشتی باعنوان:نگاهی دیگر به استان خوزستان استان استراتژیک و مهم خوزستان به دلایل متعدد ازجمله جنگ تحمیلی و مهاجرت های گسترده و تکیه براقتصاد نفتی و غفلت از ظرفیت های کلان خویش تاحدود زیادی از توسعه متوازن عقب مانده است. طرح کلی اصول توسعه خوزستان […]

به گزارش خبرگزاری زاگرس نشینان؛سیدمجیدحسینی نژاد فرماندار سابق رامشیر در یادداشتی باعنوان:نگاهی دیگر به استان خوزستان

استان استراتژیک و مهم خوزستان به دلایل متعدد ازجمله جنگ تحمیلی و مهاجرت های گسترده و تکیه براقتصاد نفتی و غفلت از ظرفیت های کلان خویش تاحدود زیادی از توسعه متوازن عقب مانده است.
طرح کلی اصول توسعه خوزستان نیازمند بهره گیری از توان کارشناسی و پتانسیل عظیم نیروی انسانی تحصیل کرده و مجرب استان است که درارتباط تنگاتنگ باسازمان برنامه ریزی و مدیریت و کارگروه های تخصصی دستگاه های اجرایی به منظور ارتقاء کمی و کیفی شاخص های توسعه و تکمیل زیرساخت ها و فراهم نمودن شرایط سخت افزاری و نرم افزاری بزای جذب سرمایه گذاران و ارتقاء تولید و دگردیسی درمفهوم و فرهنگ کارو تلاش جمعی و حذف موانع و دست اندازهای بروکراتیک اقدام نمایند

چارچوب های اصلی مورد بحث و برنامه ریزی به شرح زیر است:

۱-جمعیت و نیروی انسانی
۲-آموزش و سلامت
۳-کشاورزی و منابع آب
۴-صنعت،معدن و بازرگانی
۵-محیط زیست و پوشش گیاهی
۶-راه های مواصلاتی و شریان های حیاتی
۷-انرژی(آب،برق،گاز،نفت،…)
۸-توسعه شهری،روستایی و ظرفیت های گردشگری
۹-آسیب شناسی فرهنگی و اجتماعی
۱۰-مسئولیت های اجتماعی صنایع بزرگ و کوچک
۱۱-تسهیل سرمایه گذاری و اتخاذ سیاست پنجره واحد
۱۲-تفویض اختیار به مقامات استانی و محلی

اهداف بلندمدت:

۱-تقلیل نرخ بیکاری
۲-ارتقاء کمی و کیفی خدمات و امکانات آموزشی و بهداشتی
۳-کاهش زمینه های مهاجرت و عوامل موثر برآن
۴-بهره گیری علمی از عناصر آب،خاک،هوا و استانداردهای زیست محیطی
۵-بهره گیری از ظرفیت های اقتصادی مناطق آزاد،بندرگاه ها و بازارچه های مرزی
۶-استقرار سامانه‌ های دولت الکترونیک و نظام جامعه آماری دراستان
۷-تقویت همگرایی بین اقوام و توزیع متوازن امکانات
راهبردهای توسعه استان:

۱-تحول مدیریت ها براساس شایسته سالاری
۲-ارتقاء کیفیت آموزش و تطبیق آن با نیازهای استان
۳-بهره کیری از رسانه ها برای تغییر درهنجارهای اجتماعی و عمومی
۴-استقرار امنیت نرم افزاری
۵-نظارت،کنترل و هدایت فرایندهای اقتصادی
۶-اتخاذ سیاست های تشویقی برای سرمایه گذاران و سیاست های انگیزشی برای کارمندان جهت جلوگیری از مهاجرت بی رویه
۷-تشکیل هسته های مطالعاتی و اطلاع رسانی از ظرفیت های مناطق با محوریت نخبگان و جذب مشارکت آنان
۸-افزایش بهره وری درصنعت و کشاورزی و…

بررسی چارچوب های اصلی

جمعیت و نیروی انسانی
خوزستان با دارا بودن ۲۹ شهرستان بالغ بر ۴/۸۰۰/۰۰۰ نفر جمعیت دارد و مساحت آن قریب ۶۴ هزارکیلومتر مربع است. نرخ رشد جمعیت این استان ۰/۷۸ درصد است که از میانگین کشوری پایین تر است. ۷۵درصد جمعیت استان در سکونت‌گاه های شهری و ۲۵درصد در روستاها زندگی می کنند.
نرخ باسوادی جمعیت ۱۰تا۴۹ سال استان حدود ۸۶ درصد است. شاخص امید به زندگی دراستان کمتر از میانگین کشوری و درحدود ۷۲/۶ است.
نرخ بیکاری دراستان ۱۴/۵ درصد است.
نرخ مشارکت اقتصادی افراد دراستان معادل ۴۰درصد است. سهم شاغلان استان دربخش خدمات و عمومی ۵۱ درصد است.
دربخش صنعت ۳۲ درصد و دربخش کشاورزی ۱۷درصد است.
عمده ترین چالش دربخش جمعیت و نیروی انسانی نرخ بالای مهاجرت است که دلایل آن شرایط نامناسب آب و هوایی،بیکاری گسترده،ناامنی و ناهنجاری های اجتماعی،سطح نازل خدمات و امکانات آموزشی و بهداشتی و درمانی و مشکلات زیست محیطی است.
اغلب این مهاجران را نیروی انسانی با کیفیت، کارآفرینان، نخبگان و … تشکیل می دهند که خوزستان را در زمره مهاجرفرست ترین استان کشور معرفی کرده اند.

آموزش و سلامت

بررسی شاخص های کمی و کیفی استان درحوزه آموزش و سلامت درکلیه سطوح،تصویر نگران کننده ای ارائه می دهد.

میزان تراکم دانش آموزدرهرپایه، ورود خیلی عظیمی از دانشجویان غیر مجرب به چرخه آموزش و پرورش،تکیه و تاکید برشیوه ای سنتی تدریس، رقم پائین قبولی در دانشگاه ها و موسسات آموزش کشور، مهاجرت نیروهای نخبه آموزش و پرورش و نرخ بالای بازماندگان از تحصیل و… بیانگر گوشه ای از این عدم توسعه یافتگی است.
درحوزه سلامت نیز می توان به ضعف ساختار فیزیکی و تجهیزاتی مرکز بهداشت و درمان،فقدان خدمات جامع بهداشت و سلامت در روستاها، بالابودن سهم مردم در پرداخت هزینه های بهداشت و درمان، تغییر سبک زندگی مردم و بروز بیماری فراگیر کرونا و بیماری های مزمن دراستان است.

کشاورزی و منابع آب

استان خوزستان به عنوان قطب کشاورزی کشور و بزرگ ترین تولید کننده محصولات کشاورزی است.سالانه حدود ۱۴/۵ میلیون تن انواع محصولات کشاورزی دراستان تولید می شود.
میزان اراضی قابل کشت استان بالغ بر ۱/۳ میلیون هکتار است که ۸۰۰ هزار هکتار آن آبی و ۵۰۰هزار هکتار آن به صورت دیم کشت می شود.
قریب ۹۴۸ هزار هکتار جنگل درخوزستان وجود دارد و حدود ۲/۵ میلیون هکتار مرتع درجه ۳و۴ درخوزستان قرار دارد.
استقرار ۸میلیون واحد دام کوچک و بزرگ در استان از دیگر ظرفیت هاست.
میانگین بارش استان ۲۵۵ میلی متر و حجم آورد سالیانه رودخانه های استان بالغ بر ۳۰ میلیارد مکعب است که رودخانه های کارون، دز، کرخه، مارون، شاوور و زهره ، جراحی و رودخانه های فصلی از جمله بسترهای اصلی تامین آب اراضی و ضامن حفظ و صیانت از اکوسیستم جلگه خوزستان به شمار می آیند.

وجود دوتالاب عمده شادگان و هورالعظیم با جذابیت های خاص گردشگری و پرورش شیلات از دیگر جلوه های خوزستان است.
بزرگ ترین چالش خوزستان در بخش کشاورزی، عدم یکپارچگی مدیریتی دربخش آب و کشاورزی و بهره گیری از روش های سنتی آبیاری است که علاوه برهدر رفت منابع آب، باعث کاهش بهره وری در واحد سطح و بایرماندن بسیاری از اراضی مستعد آبیاری و کشاورزی شده است.

صنعت،معدن و بازرگانی

خوزستان پس از تهران و اصفهان، بالاترین سهم را در تولید ناخالص داخلی دارد.اگر اقتصاد کشور را به مشابه یک کیک تصور کنیم تقریبا ۱۸درصد آن متعلق به خوزستان است.
وجود صنایع بزرگ پتروشیمی، پالایشگاه ها، فولاد، کارخانه های سیمان، نیروگاه ها و… موقعیت ممتازی را برای خوزستان رقم زده است.
از طرف دیگر منابع عمده نفت و گاز و تاسیسات مربوطه و فعالیت های پتروپالایش و نمک زدایی و ایستگاه های تزریق گلز و خطوط انتقال نفت و… حرف اول را در کشور می زند.
از طرف دیگر منابع و معادن رسوبی غیرفلزی از قبیل سنگ آهک، دولومیت، سنگ گچ، مادن اهکی، نمک سنگین، فسفات، سنگ معمولی و حائز اهمیت اند.
بخش عمده ارزش افزوده کشور درخوزستان به دست می آید و موقعیت ویژه این استان در دسترسی به آب های آزاد و بندرگاه های ماهشهر، هندیجان، شادگان، آبادان و خرمشهر ، برخورداری از خط راه آهن سراسری و توسعه آن درآینده، برخورداری از فرودگاه های بین المللی و فرودگاه های محلی و شهرک های صنعتی و… چشم انداز روشنی پیش روی برنامه ریزان اقتصادی قرار می دهد. ظرفیتی که به تمام و کمال استفاده نمی شود.
سهم خوزستان از لحاظ گمرکات و پایانه های بندرگاهی صادرات و واردات و مرزهای زمینی حدود ۴۰درصد کل کشور ارزیابی می شود.

محیط زیست و اکولوژی خوزستان

خشکسالی، کاهش حجم آب های زیرزمینی و آلودگی های زیست محیطی، عدم تخصیص حقابه هورالعظیم، کاهش پوشش گیاهی دامنه‌ای زاگرس، ورود آلاینده‌ها و فاضلاب های انسانی، کشاورزی، صنعتی به رودخانه کارون از مهم ترین چالش های محیط زیست است که در خلال سال‌های گذشته بحران‌های زیادی را دامن زده است. این بحران‌ها شامل گستردگی ریزگردها، خشکیدن تالاب ها، ازکار افتادن خطوط انتقال برق و کم آبی درحوضه آبریز کرخه و… خود را نشان داده است که مداخلات حاکمیتی و ملی را طلب می نماید.
به عنوان مثال مخاطرات زیست محیطی کارون به شرح ذیل است:
۱-تخلیه فاضلاب انسانی به رودخانه به میزان ۱۸۰ میلیون مترمکعب درسال
۲-تخلیه پساب کشاورزی به رودخانه به میزان ۲میلیارد مترمکعب درسال
۳-تخلیه فاضلاب شهراهواز به میزان ۱۰۰میلیون مترمکعب درسال
۴-تخلیه فاضلاب صنعتی به میزان ۲۰۰میلیون مترمکعب درسال

این ارقام گویای فاجعه‌ای است که دامن خوزستان را خواهد گرفت. علاوه بر این وجود ده ها مشعل فروزان نفتی، استفاده از پیت های نفتی و گودال‌های سوخت و وجود ۱۳۰۰ حلقه چاه در استان و آلودگی ناشی از فعالیت های پتروشیمی و نمک زدایی و عملیات حفاری، آینده محیط زیست خوزستان را درتاریکی فرو برده است. الزام صنایع نفتی و پتروشیمی و… به ایجاد تصفیه خانه های صنعتی و احداث کمربندسبز دراطراف تاسیسات و شهرها بخشی از این آسیب ها را کاهش خواهد داد.

راه های مواصلاتی خوزستان

پاشنه آشیل استان در زمان جنگ تحمیلی، شبکه راه های مواصلاتی ضعیف و غیراستاندارد بوده است. از منظر پدافند غیرعامل هم اگر به موضوع بنگریم استان باید کریدورهای ورودی و خروجی و شبکه های اصلی و شریانی خود را برای مواجهه با شرایط دشوار و تسهیل حمل و نقل و جابجایی مسافر و کالا و تامین زیرساخت های توسعه اصلاح نماید.
خوزستان با دارا بودن ۲۷۸۰ کیلومتر راه اصلی در مقام اول و از نظر داشتن ۱۳۵کیلومتر آزادراه در رده های میانی کشور و با ۳۰۶ کیلومتر راه فرعی رتبه یازدهم کشور را به خود اختصاص داده است. بزرگ ترین پروژه راهسازی استان، محور اهواز به اصفهان است که هم اکنون درحال اجراست.
بدون شک کیفیت راه های استان خوزستان قابل مقایسه با استان های برخوردار و توسعه یافته نیست و می طلبد اقدامات عاجل و فوری دراین زمینه صورت گیرد.
اخیرا شبکه ریلی کشور طرح مطالعاتی راه آهن ماهشهر به اصفهان را در دستورکار قرار داده است که می تواند علاوه بر تسریع در جا به جایی کالا و کاستن از خطرات بالقوه حمل و نقل جاده ای و حواشی آن، خوزستان را به فارس و کهگلویه نیز متصل نماید.

آسیب شناسی اجتماعی_فرهنگی استان خوزستان

۱-تمایل شدید مردم به مهاجرت از استان
۲-بیکاری
۳-ناهنجاری های اجتماعی
۴-فقر و تبعیض
۵-کاهش سرمایه اجتماعی
۶-رشد نیافتگی نهادهای مدنی
۷-افزایش بیماری های آلرژیک ناشی از ریزگردها
۸-عدم ثبات مدیریت در مناصب اجرایی
۹-دخالت فزاینده نمایندگان مجلس در امور اجرایی و مدیریتی
۱۰-اعتیاد و خودکشی
۱۱-بی توجهی به کرامت انسانی و حقوق شهروندی در ادارات
۱۲-تسامح دستگاه انتظامی و قضایی دربرخورد با مجرمین
۱۳-فقدان مراکز تفریحی،فرهنگی و هنری درشهرها
۱۴-به کارگیری نیروهای غیربومی در صنایع و واحدهای تولیدی
۱۵-تضییع بیت المال و سواستفاده از اعتبارات دولتی
۱۶-تضاد بین حرف و عمل مسئولین
۱۷-عدم توجه به تعمیق باورهای دینی و مذهبی
۱۸-بی توجهی به نیازهای اولیه جوانان(اشتغال،مسکن،ازدواج)
۱۹-نگاه سطحی دستگاه های متوالی به مهندسی فرهنگی نسل جوان
۲۰-تضعیف بنیاد خانواده به دلیل مشکلات معیشتی و تهدیدات فضای مجازی

چندپیشنهاد اساسی

۱-ضرورت تفویض اختیارات به مقامات استانی و محلی و پرهیز از تمرکزگرایی جهت تسهیل فرایند های تصمیم گیری درحوزه های اقتصادی، اجتماعی، امنیتی و…

۲-تشکیل شورای راهبردی درشهرها با محوریت صنایع کوچک و بزرگ و اختصاص اعتبارات لازم درجهت توسعه مسئولیت های اجتماعی برای کاستن از آسیب های اجتماعی و تقویت برنامه های فرهنگی و ورزشی و هنری جوانان،زنان و خانواده ها

۳. اتخاذ سیاست پنجره ی واحد جهت تسهیل در امور سرمایه گذاری و کارآفرینی و اخذ استعلامات بصورت متمرکز و پرهیز از آسیب های بروکراتیک

۴. توجه به مکانیسم های تامین اجتماعی برای اقشار آسیب پذیر به ویژه در زمینه ی بهداشت و درمان و معیشت

۵.حمایت از بانوان و خانواده های بی سرپرست و بدسرپرست و اختصاص تسهیلات مشاعل خانگی به انان

۶.جمع آوری سلاح های غیرمجاز از طریق فراخوان عفو عمومی برای کاهش خشونت و ناهنجاری های اجتماعی

۷.ارتقاء سیستم های آبیاری برای افزایش راندمان و بهره وری و جلوگیری از هدررفت منابع آبی

۸. تسهیل تغییر کاریری های مجاز اراصی برای واحدهای صنعتی و تولیدی کوچک و بزرگ در شهرها و روستاها

۹. اختصاص زمین به جوانان وتعاونی های ساخت جهت کاستن از هزینه ی تمام شده مسکن در کشور

۱۰. راه اندازی سامانه ی جامع املاک و اراضی برای کاهش پرونده های قضایی و کمک به شفافیت مالیاتی

۱۱. کاهش مجازات های کیفری و زندان و اتخاذ مجازات های جایگزین به منظور جلوگیری از فروپاشی نظام خانواده

۱۲. تسریع در راه اندازی مترو و حمل و نقل عمومی برای کاهش هزینه ی سبد خانوار و مدیریت سوخت

۱۳. تقویت ادارات صمت و اصناف و اتحادیه ها برای نظارت بر عرضه و تقاصا و کنترل تورم و احتکار و ..

۱۴. توسعه ی خدمات عمومی در شهرها و روستاها و توجه ویژه به اماکن گردشگری و واگذاری این اماکن به بخش خصوصی برای رونق اشتعال و تولید سرمایه

۱۵. حمایت از فعالان بخش کشاورزی و دامداری جهت ارتقاء امنیت غذایی و توسعه پایدار این بخش های مهم و حیاتی

۱۶. ترویج و تحکیم فرهنگ مطالبه گری و تسهیل دریافت مجوز فعالیت های فرهنگی و اجتماعی برای جوانان و بهره گیری از مشارکت انان در جهت ارتقاء فرهنگ عمومی

۱۷. پیگیری شفافیت مالی در دستگاه های اجرایی و عرضه کلیه ی قراردادها در سامانه ی ستاد به منظور حذف رانت و برقراری عدالت در توزیع فرصت ها

۱۸. توسعه ی فن اوری اطلاعات در تمام نقاط استان و بهره گیری از ظرفیت های بالقوه ان برای توسعه دانش و ترویج کسب و کارهای خانگی

۱۹.راه اندازی قرارگاه های محرومیت زدایی در شهرها و مراکز بخش با حضور موسسات و بنیادها و نیروی مقاومت بسیج و کارآفرینان محلی

۲۰. تشکیل اتاق فکر شهرستان ها با محوریت نخبگان ، کارآفرینان و اساتید دانشگاه