پایگاه خبری تحلیلی هما زاگرس

به گزارش خبرگزاری زاگرس نشینان؛ملک محمد مکوندی فعال سیاسی-اجتماعی سیاسی-اجتماعی در یادداشتی باعنوان:مقایسه ایران و سایر کشور در استفاده از فرصت ها و چالش های جهانی در تامین منافع ملی.

بخش دوم : ایران

با وجود اهداف مشخص پان ترکیسم و اخوانی ترکیه درمناقشه قره باغ ازجمله: دسترسی به دریای خزراز طریق ایجاد ارتباط ترکیه، نخجوان، اذربابجان- قطع ارتباط جاده ترانزیتی ایران به ارمنستان- به انحصار دراوردن کریدور شمال جنوب برای رسیدن به شمال و شرق اروپا-کنار زدن ایران ازمسیرکرید ور شمال- جنوب و همچنین حضور قدرتمند اسراییل در اذربایجان و در کنارمرز ایران وخطرات احتمالی ناشی ازان، ایران می توانست ضمن توافق با روسیه که مخالف حضور ترکیه به عنوان عضوی از ناتو در کشورهای ترک زبان اسیای میانه بعنوان حیاط خلوت خود بود.از شکست ارمنستان درمناقشه قره باغ جلوگیری کندواز تضاد منافع ایجاد شده بین روسیه و ترکیه،منافع ملی خود را حفظ نماید و کریدور شمال جنوب و کریدور خزر- مدیترانه را به خطر نیندازد.اما با اتخاذ مواضع احساسی ائمه جمعه مناطق ترک نشین و برگزاری همایش بین المللی قره باغ توسط حوزه علمیه نه تنها از فرصت بوجود امده استفاده نکرد بلکه با حمایت قومی و مذهبی از کشور اذربایجان انهم دقیقابرخلاف منافع ملی گام برداشت که نتیجه ان شاخ و شانه کشیدن اخیر اذربایجان با تحریک و حمایت اسراییل، ترکیه، پاکستان با اهداف از پیش تعیین شده ی قطع جاده ترانزیتی ایران به ارمنستان- حذف کریدور شمال-جنوب وکریدور خزر- مدیترانه ایران است.در صورت تحقق چنین رخدادی ایران تنها از طریق ترکیه و یا اذربابجان می تواند با اروپا ارتباط بر قرار نماید. در نقطه مقابل اردوغان به محض احساس خطر از جانب روسیه در مناقشه قره باغ بدون دعوت وارد مسکو شدتا از ایجادبحران با روسیه جلوگیری کند.اینک ایران باید جبران مافات نماید واز منافع ژئوپلتیکی و ژئواکونومی وهمچنین برقراری امنیت در مرزهای شمالی خود دفاع نماید و مانع مسدود شدن جاده ترانزیتی و با اهمیت ایران ارمنستان شود.گرچه جاده ترانزیتی بیست کیلو متری کاپان-تاتو قرار است جایگزین جاده کاپان- گوریس در کریدور شمال به جنوب ایران شود و تنها ۸ کیلومتر ان بیشتر باقی نمانده است، اما اگر اردوغان و الهام علی اف درصدد اشغال استان سیونیک ارمنستان در خطوط مرزی ایران برایند.ایران نباید اشتباه گذشته در مناقشه قره باغ را تکرار کندو باید با قاطعیت مانع اجرای این طرح شود.

آمریکا علاوه برحصر اقتصادی از مدتها پیش محاصره سرزمینی ایران را در دستور کار خود قرار داده است. انها با فراهم نمودن زمینه حضور اسراییل دراقلیم کردستان ودراذربایجان- دخالت ترکیه بعنوان عضو ناتو در مناقشه قره باغ و مرزهای شمالی و شمال غرب ایران-ایجاد پیمان ابراهیم بین کشورهای حوزه خلیج فارس و اسراییل و امادگی حدود بیست کشور دیگر برای پیوستن به این پیمان بنا به گفته تونی بلینکن درمرزهای جنوب و جنوب غربی ایران- حاکمیت طالبان در افغانستان در مرزهای جنوب شرقی و شمال شرقی و اخیرا تحرکات اذربایجان و ترکیه برای قطع ارتباط کریدور شمال به جنوب،ایران را در محاصره سرزمینی قرار داده است و عمق دفاع استراتژیک ایران که قبلا نظامیان از جمله رحیم صفوی و برخی دیگر از فرماندهان نظامی انرا در ۲۵۰۰ الی ۳۰۰۰ کیلو متری ایران یعنی لبنان و سوریه و فلسطین عنوان می کردند به مرزهای ایران کشانده است.

دفاع ازمرزها و حفظ موقعیت ممتاز جغرافیایی کشور نیازمند سه مولفه قدرت مردمی،قدرت اقتصادی و قدرت نظامی است.مسئولان نظام برای تقویت بنیه اقتصادی و سر و سامان دادن به وضعیت معیشتی مردم لازم است هرچه سریعتر به مذاکرات برجام برگردند و انرا به سرانجام برسانند.نفس توافق برجام علاوه بر رفع تحریم ها ومزایای اقتصادی، بار روانی تعرضات امنیتی درمرزها و چشم طمع پاکستان،ترکیه و کشورهای عربی را بشدت کاهش خواهد داد.بعلاوه ایران می تواند ازکشمکش وتضاد منافع ترکیه با اتحادیه اروپا بخصوص با یونان و فرانسه دررابطه با تعرضات دریایی ترکیه به منظوردست یافتن به منابع نفت و گاز درابهای مربوط به قبرس ویونان و عدم پذیرش ترکیه در اتحادیه اروپا و همچنین وجود لابی قدرتمند ارامنه در امریکا و اروپا و حساسیت انها به ارامنه ساکن در ارمنستان،جبهه سیاسی و امنیتی قدرتمندی در مقابل ترکیه،اذربایجان، پاکستان درمنطقه قره باغ ایجاد نماید.بعلاوه با استفاده از اختلاف سر زمینی و تضاد منافع پاکستان با هند و گشودن پای هند در بندر چاه بهارو تقویت ابن بندردر مقابل بندر گوادرپاکستان و ایجاد بستر مناسب برای حضور هنددر افغانستان و مقابله با نفوذ‌ پاکستان در ان منطقه با استفاده از نقشی افرینی هنددردو پیمان بین المللی مهم  کواد (QUAD) و آکوس (AUKUS) منافع ملی و امنیتی و اقتصادی خودرا تقویت نماید.

کشورهای اسیای میانه که در مناقشه قره باغ در معرض خطر نفوذ ترکیه قرار گرفته اند وبه نحوی درصدد مقابله با ان هستند اینک با حاکمیت طالبان در افغانستان نیز امنیت مرزی و داخلی خود را بشدت اسیب پذیر می بینند.بعلاوه روسیه نیز نگران امنیت کشورهای اسیای میانه بعنوان حیاط خلوت خود از سوی طالبان و ترکیه است بدین لحاظ به منظور نفوذ و حضور خود در اسیای میانه پیمان اوراسیا را تشکیل داده و با دعوت از هند قصد تقویت این پیمان را دارد.ایران با پیوستن به این پیمان از یک طرف مانع نفوذ و خطر ترکیه در قره باغ، خزر و اسیای میانه می شود و از طرف دیگرمتحدین جدیدی درمقابل تحرکات اتی طالبان درمرزهای شرق و شمال شرقی کشور پیدا خواهد کرد.

ایجاد ترک و فاصله بین عربستان و امارات در موضوعات مختلف از جمله جنگ یمن، رقابت در رهبری کشورهای حوزه جنوبی خلیج فارس،اختلاف در منافع اقتصادی با انتقال دفاتر مرکزی ۱۵ شرکت های بزرگ از امارات به ریاض در راستای طرح توریستی اقتصادی عربستان در کنار دریای سرخ با رایزنی بن سلمان، فرصتی برای تهران بوجود اورده تا رابطه خود با این دو کشور را بهبود بخشد. ایران همانطور که از اختلاف قطر با سایر اعضا شورای همکاری خلیج فارس درجهت تامین منافع ملی استفاده مطلوب نمود، می تواند نهایت بهره برداری را از تضاد منافع بین امارات و عربستان در راستای تامین منافع ملی خود بعمل اورد.هر دو کشور خواهان بازسازی و تجدید نظر در روابط با تهران در راستای طرح خاورمیانه نوین و حوزه خلیج فارس هستند.